महाराष्ट्राच्या सत्यशोधक राजकीय संस्कृतीचा इतिहास

महाराष्ट्राच्या सत्यशोधक राजकीय संस्कृतीचा इतिहास 150 150 aces

महाराष्ट्राच्या सत्यशोधक राजकीय संस्कृतीचा इतिहास

डॉ. मंगेश वसंतराव कडू
भिवापूर महाविद्यालय भिवापूर

Published in 31 Dec 2025
Abstract

याजकीम वंस्कृती : लैमविक आजण वाभाजजक जीलनाचा ल त्मावंफधीच्मा व्मलशायाचा वलचाय करून रोक आऩरे लततन ठयवलत अवतात, अवे लत नत वंस्कृतीच्मा प्ररयप्रेक्ष्मातून ऩहशरे जाते. वंस्कृतीचा अथतफोध शोणे वाधायणऩणे गशन अवरे आजण त्माची व्माख्मा कयणे कठीण अवरे, तयी जीलनाच्मा अनेक फाजुआशेत. त्माऩैकी याजकीम जीलनाची फाजुभशत्लाची आशे. याजकीम जीलनाच्मा वंदबातत रोक एक दृविकोण फाऱगून अवतात. त्मांच्मा स्लतःच्मा काशी वभजुती, वलतळष्ट दृवष्टकोण, बालना अवतात आणण त्मा अनुऴंगाने त्मांचे व्मलशाय तनधाायीत शोत अवतात.
त्माराच त्मा वाभाजाची याजकीम वंस्कृती अवे म्शणतात. रोकांच्मा ह्या श्रध्दा, तनष्ठा, भूल्मे ल स्पू ती कें द्रे ह्या वलाांचा अंतबााल याजकीम वंस्कृतीत शोत अवतो. श्रध्दा, तनष्ठा, भुल्मे, प्रततके, प्रेयणा दीर्ाकाऱाच्मा वंस्काय प्रककमेतून अंगी तबनल्मा जातात. त्मातून शोणायी याजकीम ऩरयप्रेक्ष्माची तनतभाती आणण याजकीम नेणीलेच्मा ऩातऱीलय उभटणाये प्रततवाद, याजकीम वंस्कृतीचे प्रकायवलळेऴ णस्थय-अणस्थय, वशबाग-अवशबाग, एकणजनवी-फशुवलध मालय अलरंफून
अवतात. आधुतनक याज्मळास्त्ांत नलीन वंकल्ऩना, वलश्लेऴण ऩध्दती, वंळोधन ऩध्दती भूल्म तनधाायक र्टक आणण अळा अनेक ऩैरूंना भशत्ल प्राप्त झारे आशे. याज्मळास्त्ाच्मा अभ्मावकांना ह्या गोष्टी दराषून ु आधुतनक प्रलाशात कटकू न याशणे ळक्मच नाशी. बायतीम याजकीम वंस्कृतीत बाऴा, धभा, लंळ ल रयतीरयलाज मालय आधायीत प्रत्मेक प्रदेळाची एक उऩ-याजकीम वंस्कृती हदवुन मेते. अळा उऩ-याजकीम वंस्कृतीरा बायतीम याजकीम वंस्कृती एका वभानवुत्रात फांधणायी अवलमाभुऱे बायतीम याजकीम व्मलस्था फ-माच अंळी जस्थय स्लरूऩाची झारेरी आशे.