ज्ञान, नवोन्मेष आणि सर्जनशीलता या आधुनिक अर्थव्यवस्थेच्या प्रमुख शक्ती मानल्या जातात. मानवी बुद्धीने निर्माण केलेल्या कल्पना, शोध, कलाकृती, तंत्रज्ञान आणि नवकल्पनांचे संरक्षण करण्यासाठी बौद्धिक संपदा हक्क ही एक प्रभावी कायदेशीर व्यवस्था आहे. जागतिकीकरण, तंत्रज्ञानातील प्रगती, डिजिटल माध्यमांचा विस्तार आणि ज्ञानाधारित अर्थव्यवस्थेच्या पार्श्वभूमीवर बौद्धिक संपदा हक्कांला विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. बौद्धिक संपदा हक्कांमुळे संशोधक, लेखक, कलाकार, उद्योजक आणि उद्योगांना त्यांच्या सर्जनशीलतेचे संरक्षण मिळते तसेच नवोन्मेषाला प्रोत्साहन मिळते.
प्रस्तुतसंशोधन पेपरमध्ये बौद्धिक संपदा हक्कांची संकल्पना, ऐतिहासिक पार्श्वभूमी, विविध प्रकार, स्वरूप आणि आर्थिक-सामाजिक महत्त्व यांचा सविस्तर आढावा घेण्यात आला आहे. तसेच भारतातील बौद्धिक संपदा हक्क व्यवस्थेचा विकास, आंतरराष्ट्रीय करारांचा प्रभाव आणि विकासशील देशांच्या दृष्टीने बौद्धिक संपदा हक्कांचे स्थान याचे विश्लेषण करण्यात आले आहे. बौद्धिक संपदा हक्कांमुळे होणारे फायदे तसेच त्यातून निर्माण होणारे सामाजिक व आर्थिक प्रश्न यांचा समतोल अभ्यास करून, समावेशक आणि विकासाभिमुख बौद्धिक संपदा हक्क व्यवस्थेची गरज अधोरेखित करण्यात आली आहे.